Bir dermatolog olarak deri sağlığını korumak uzmanlık alanım, aynı zamanda bir bisikletçi olarak yolların tozunu yutmak tutkum.

Pedal çeviren bizleri korkutan asfalt yanığını hem bir hekim gözüyle hem de bir takım arkadaşınız olarak ele aldım.

Kaza anından evdeki pansuman sürecine kadar, iyileşmeyi hızlandırmak ve yara izi riskini önlemek için yapmanız gerekenleri aşağıda adım adım anlattım.

1.İlk Müdahale ve Temizlik (Kaza Anı & Eve Varış)

Kaza anında şok etkisiyle yarayı ihmal edebilirsiniz, ancak enfeksiyon riskini en aza indirmek için hızlı hareket etmeliyiz.

  • Olay Yerinde: Eğer güvenli bir alandaysanız, yaranın üzerindeki kıyafetleri nazikçe uzaklaştırın. Yarayı mataranızdaki temiz suyla yıkayın (şekerli/izotonik içecekleri dökmeyin!). Kanama devam ediyorsa temiz bir bezle hafif baskı uygulayın.
  • Evde: Eve vardığınızda ellerinizi yıkadıktan sonra kalıp sabunu elinizde köpürtün ve yarayı sadece bu köpükle nazikçe ovalayın. (Sıvı sabunları durulamak zordur, yaranın uzun süre suda kalmasını istemiyoruz).
  • Antiseptik: Yıkama sonrası Crystalin, Oceptin veya Multiway Clean gibi yara antiseptik solüsyonlarını kullanın. (Lütfen doku iyileşmesini geciktiren Baticon/Tentürdiyot kullanmayın).
  • Derin Temizlik: Yarada kalan taş/toprak varsa temiz bir cımbızla alın. Veya gazlı bezi antiseptik ile ıslatarak hafifçe yarayı silmeye devam edin. Çıkmıyorsa köpürmesi için Oksijenli Su döküp yüzeye çıkmalarını sağlayın.
  • Neden Önemli? Eğer bu parçacıklar deri içinde kalır ve yara üzerlerine kapanırsa, enfeksiyon kaynağı olabilirler. Ayrıca “Travmatik Tatuaj” dediğimiz durumda oluşur. Yani iyileşseniz bile derinizin altında kalıcı, mavi-gri renkte bir “asfalt dövmesi” kalır. Bunu temizleyemiyorsanız mutlaka hastaneye başvurun; hastanede profesyonel temizlik (debridman) gerekebilir.

2. Durum Değerlendirmesi: Ne Zaman Doktora Gitmeli?

Her yara evde tedavi edilmez. Kendinizi muayene edin:

  • Yüzeysel (1. Derece): Kanama yoktur, sızıntı olabilir. Evde takip edilebilir.
  • Daha Derin (2. Derece): 5-10 dakikalık baskı ile kanama durur.
  • Tehlike Çanları (3. Derece ve Acil Durumlar):
    • Kanama 10 dakikadan uzun sürüyorsa,
    • Yaranın içinde sarı (yağ dokusu) veya kırmızı lif (kas dokusu) yapılar görünüyorsa,
    • Yara derinliği, sonu görünmeyen bir delik şeklindeyse,
    • Yara, tüm gövdeniz veya bacağınız kadar geniş bir alanı kaplıyorsa (sıvı kaybı riski);

Zaman kaybetmeden Acil Servise başvurun!

Önemli Not: Son tetanos aşınız 10 yıldan eski ise aşınızı yaptırmak için sağlık merkezine başvurun

3.PANSUMAN AŞAMASI: Evde Nasıl Kapatacağız?

Yarayı temizledik, şimdi en doğru şekilde kapatmalıyız. Burada amacımız pansumanın yaraya yapışmasını önlemek ve hızlı iyileşmeyi sağlamaktır. Size iki farklı yöntem anlatacağım:

A) İDEAL YÖNTEM: “Hazır Yara Tülü” bulabilirseniz (Şiddetle Tavsiyemdir!) ⭐

Asfalt yanığında konforunuzu en çok artıracak malzeme; Hexatulle veya Bactigras gibi %0,5 Klorheksidin Asetat içeren parafinli hazır yara tül örtüleridir.

  1. Tül Uygulaması: Bu yağlı tülleri yaranız boyutunda kesin ve direkt yaranın üzerine kapatın.
  2. Krem Desteği: Tülün üzerinden emilmesi için Avane Cicalfate, Madepantol veya 4c Cica gibi onarıcı cica (epitelizan) kremleri sürün.
  3. Kapatma: Üzerini kapatmak için eczanelerden veya internetten alabileceğiniz, yara boyutları için alternatifleri olan ve cildi tahriş etmeyen şeffaf yara bantlarını (B-good veya Octocare markaları gibi) kullanın.

B) ALTERNATİF YÖNTEM: Tül Bulamazsanız Ne Yapmalısınız?

Eğer yağlı tül bulamadıysanız, antibiyotikli krem ve gazlı bez ikilisini kullanacağız.

  1. İlk Katman (Antibiyotik): Yaraya önce antibiyotikli krem olarak Fucidin Krem‘i bolca sürün.
    • ⚠️ Önemli Uyarı: Açık yarada gümüş renklenmesi yapabileceği için Silverdin kremi öncelikli olarak önermiyorum. Bu gümüş lekesinin geçmesi 6 ayı bulabilir. Renk önemli değil derseniz, silverdin de olur.
  2. Ara Katman: Kremin üzerine ince tek kat steril gazlı bez koyun.
  3. Üst Katman (Onarıcı): Gazlı bezin üzerinden bolca onarıcı krem sürün. Favorim Cica kremler ancak bulamazsanız Hametan, Bepanthene veya Madecassol de kullanabilirsiniz.
  4. Kapatma: Yine boyutuna uygun yara bantlarıyla kapatın.

  4.Bakım ve Pansuman Değişimi: Canınız Yanmasın!

 Tül ile kapattıysanız pansumanı günde 1 kez değiştirmeniz yeterlidir. Ancak en acıtan kısmı pansumanın yaraya yapışmasıdır. İşte çözüm yolları:

  • Yapışırsa Zorlamayın: Pansumanı kaldırırken canınız acıyorsa, kurumuş demektir. Önce antiseptik spreylerle ıslatarak yumuşatın.
  • Günlük Banyo: Pansuman değişimini günlük banyo rutininize denk getirebilirsiniz. Ilık su ve sabun köpüğüyle yara yumuşadığında pansuman kendiliğinden ayrılacaktır.
  • Tül Hiç Çıkmıyorsa: Eğer kullandığınız yağlı tül yaraya çok yapışmışsa ve ayrılmıyorsa çıkarmaya çalışmayın! Tülü yaranın üzerinde bırakın. Üzerinden antiseptik sıkıp kremlerinizi sürmeye devam edin (sanki sizin derinizmiş gibi davranın). Deri kendini onardıkça o tülü kendiliğinden atacaktır.

5.Yara Kapandıktan sonra; Hadi iyileşelim 😊

  • Kapalı kıyafet giyin veya UV koruyucu bandaj kullanın. Kapatamıyorsanız SPF + 50 Güneş Koruyucu sürün.
  • Cica kremlerinizi günde 2, 2 ay daha kullanın.
  • Silikon medikal jel ile (Dermatix Si jel, ScarEx, Siliskar jel gibi eczaneden birçok marka bulabilirsiniz.) 3 ay boyunca, günde en az bir kez masaj yapın.
  • Vitamin takviyesi alın, özelikle C vitamini yara iyileşmesi için çok kıymetlidir.
  • Tüm bunlara rağmen yaranız geç iyileşiyor ise biz dermatologlara başvurabilirsiniz, sihirli iğnelerimiz ve lazerlerimiz ile yara iyileşmenizi destekleriz.

 🎬 Uygulamalı Anlatım: Doğru Pansuman Tekniği

Hazırladığım bu videoda; 2. derece olan asfalt yanığının 10. gününde hem yaranın durumunu, hem de o aşamada uyguladığım pansuman adımları ile bahsettiğim ürünleri nasıl kullandığımı tek tek gösterdim.

👇 İzlemek ve doğru müdahaleyi öğrenmek için tıklayın: https://www.instagram.com/reel/DRKAk7yDHVd/?hl=tr

Kısa URL: https://tinyurl.com/3fdmun3x

 Tekerinize taş değmesin, kuyruk rüzgarınız bol olsun!

Dr. Selin Tecimer
Dermatoloji Uzmanı